Materiały do czasowego zamknięcia ubytku
Materiały z tej grupy umożliwiają czasowe zabezpieczenie ubytku lub dostępu do kanałów przed kolejną wizytą. Poszczególne warianty różnią się sposobem aplikacji, czasem wiązania, odpornością na obciążenia okluzyjne oraz techniką usuwania. Znaczenie ma również konfiguracja ubytku — materiał przeznaczony do zamknięcia przy zachowanych ścianach nie zawsze będzie odpowiedni do rozległego ubytku wielopowierzchniowego.
Gotowe pasty wiążące pod wpływem wilgoci
Pasty gotowe do bezpośredniej aplikacji nie wymagają ręcznego mieszania. Wiążą w kontakcie z wilgocią obecną w środowisku jamy ustnej. Poszczególne materiały różnią się czasem wiązania, konsystencją, właściwościami mechanicznymi oraz wymaganiami dotyczącymi aplikacji i grubości warstwy. Są przeznaczone przede wszystkim do czasowego zamykania ubytków i dostępu endodontycznego w granicach wskazań określonych dla danego materiału.
Wypełnienia tymczasowe światłoutwardzalne
Materiały światłoutwardzalne pozwalają kontrolować moment polimeryzacji i są dostępne w konsystencji plastycznej lub typu flow. Mogą być stosowane do czasowego zabezpieczania ubytków, dostępu endodontycznego oraz preparacji pod uzupełnienia pośrednie. Forma materiału wpływa na sposób aplikacji, możliwość modelowania i usuwania po zakończeniu etapu czasowego.
Fleczery do zarabiania wodą
Materiały w postaci proszku wymagają przygotowania bezpośrednio przed aplikacją przez zarobienie odpowiednim płynem, np. wodą oczyszczoną lub solą fizjologiczną, zgodnie z instrukcją konkretnego materiału. Poszczególne produkty różnią się składem, czasem pracy i wiązania oraz zakresem zastosowań. Przy ich doborze istotne są deklarowane wskazania i rodzaj zabezpieczanego opatrunku; barwa proszku pozostaje cechą pomocniczą, a nie klasyfikacją przeznaczenia klinicznego.
Materiały tlenkowo-cynkowo-eugenolowe i bez eugenolu
Pasty ZnOE powstają przez zarobienie tlenku cynku eugenolem w proporcji właściwej dla planowanego zastosowania. Umożliwia to przygotowanie materiału o wymaganej konsystencji, lecz jednocześnie wymaga kontroli proporcji składników i czasu pracy.
Obecność eugenolu ma znaczenie przy planowaniu dalszej odbudowy, ponieważ może wpływać na polimeryzację materiałów na bazie żywic. Jeżeli kolejnym etapem ma być odbudowa kompozytowa lub cementowanie adhezyjne, przy wyborze wypełnienia tymczasowego należy uwzględnić jego kompatybilność z planowanym systemem. W takich przypadkach zastosowanie znajdują również materiały bez eugenolu.
Materiały stosowane w leczeniu etapowym
W kategorii znajdują się także materiały wykorzystywane na innych etapach leczenia endodontycznego i odtwórczego. Pełnią odmienne funkcje niż właściwe wypełnienie tymczasowe i nie powinny być z nim utożsamiane.
Opatrunki wewnątrzkanałowe
Nietwardniejące pasty wodorotlenkowo-wapniowe są przeznaczone do czasowego stosowania wewnątrz kanałów korzeniowych zgodnie ze wskazaniami konkretnego preparatu. Opatrunek wewnątrzkanałowy oraz materiał zamykający dostęp od strony koronowej stanowią dwa odrębne elementy leczenia prowadzonego pomiędzy wizytami.
Cementy glasjonomerowe
Cementy glasjonomerowe oraz glasjonomerowe modyfikowane żywicą mogą być wykorzystywane w wybranych procedurach ochronnych, czasowych i odtwórczych. Od klasycznych fleczerów różnią się mechanizmem wiązania, adhezją do tkanek zęba, właściwościami mechanicznymi i techniką usuwania. O ich zastosowaniu decydują wskazania przewidziane dla konkretnego materiału.
Parametry doboru wypełnienia tymczasowego
Przy porównywaniu materiałów warto uwzględnić:
- przewidywany czas pozostawienia wypełnienia oraz odstęp między wizytami;
- lokalizację i rozległość ubytku, liczbę zachowanych ścian oraz obciążenie okluzyjne;
- mechanizm wiązania i sposób aplikacji;
- wymaganą grubość warstwy oraz ograniczenia dotyczące konfiguracji ubytku;
- obecność eugenolu i zgodność z planowaną odbudową ostateczną;
- radiopakość, kolor, technikę usuwania oraz wielkość opakowania.
Taki zakres pozwala dobrać materiał zarówno do czasowego zamknięcia dostępu endodontycznego, jak i zabezpieczenia ubytku lub preparacji pod uzupełnienie pośrednie. Podstawą wyboru pozostają wskazania, przeciwwskazania i instrukcja użycia danego wyrobu.